
Πτώση της τεστοστερόνης με την ηλικία
- Η ολική τεστοστερόνη μειώνεται περίπου 0,4% τον χρόνο και η ελεύθερη περίπου 1,3% (ευρωπαϊκή μελέτη EMAS)
- Η ηλικία από μόνη της, έως τα 80 έτη, έχει σχετικά μικρό ρόλο — κύριοι παράγοντες είναι η παχυσαρκία και τα συνοδά νοσήματα
- Παχυσαρκία και χρόνια νοσήματα μειώνουν σημαντικά την τεστοστερόνη (μελέτες MMAS και EMAS)
- Η χρόνια φλεγμονή και οι ουσίες που εκκρίνει το κοιλιακό λίπος καταστέλλουν τον άξονα υποθαλάμου–υπόφυσης–όρχεων
Λειτουργικός και οργανικός υπογοναδισμός
- Λειτουργικός: χωρίς αναγνωρίσιμη οργανική βλάβη — κύριες αιτίες η παχυσαρκία, τα συνοδά νοσήματα και η γήρανση
- Είναι δυνητικά αναστρέψιμος, π.χ. με απώλεια βάρους, γι' αυτό η αυτόματη θεραπεία με τεστοστερόνη αμφισβητείται
- Οργανικός (κλασικός): δομική, μη αναστρέψιμη βλάβη των όρχεων ή της υπόφυσης
- Η διάκριση λειτουργικού και οργανικού παραμένει αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης
Πώς τίθεται η διάγνωση
- Απαιτούνται συμπτώματα συμβατά με υπογοναδισμό ΚΑΙ εργαστηριακά χαμηλή πρωινή ολική τεστοστερόνη
- Η μέτρηση γίνεται νηστικός, σε δύο ή περισσότερες ξεχωριστές ημέρες, με αξιόπιστη εργαστηριακή μέθοδο
- Τα ερωτηματολόγια βοηθούν την εκτίμηση, αλλά έχουν χαμηλή ειδικότητα και δεν αντικαθιστούν την εργαστηριακή διάγνωση
Τι ελέγχει ο ιατρός στο ιστορικό
- Πονοκέφαλος ή διαταραχές της όρασης: πιθανή πάθηση της υπόφυσης
- Παλαιότερο χειρουργείο για κρυψορχία ή υποσπαδία: πιθανή συγγενής αιτία
- Φάρμακα που επηρεάζουν τον άξονα: αναβολικά στεροειδή, οπιοειδή, γλυκοκορτικοειδή, αγωνιστές GnRH
- Χρόνια και συστηματικά νοσήματα ερευνώνται πάντα· η γονιμότητα συζητείται σε κάθε περίπτωση
- Σε οξεία νόσο αποφεύγεται η μέτρηση τεστοστερόνης — το αποτέλεσμα δεν είναι αξιόπιστο
Συμπέρασμα
- Η διάγνωση δεν τίθεται ούτε με μία μόνο μέτρηση ούτε μόνο με συμπτώματα — χρειάζονται και τα δύο
- Ανδρικός υπογοναδισμός: τι είναι και πότε χρειάζεται έλεγχος
- Ανδρικός υπογοναδισμός: ταξινόμηση, αιτίες, συνοδά νοσήματα και COVID-19
Πηγές
Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση.
