← Υπηρεσίες

Ανδρικός υπογοναδισμός: ταξινόμηση, αιτίες, συνοδά νοσήματα και COVID-19

Ανδρικός υπογοναδισμός: ταξινόμηση, αιτίες, συνοδά νοσήματα και COVID-19

Ορισμός και συχνότητα

  • Κλινικό σύνδρομο με συμπτώματα και εργαστηριακά τεκμηριωμένη έλλειψη τεστοστερόνης, με ή χωρίς διαταραχή παραγωγής σπέρματος
  • Νέα περιστατικά: περίπου 12 ανά 1.000 άνδρες τον χρόνο· συμπτωματικός υπογοναδισμός σε 2,1–5,7% των ανδρών 40–79 ετών
  • Κύριες αιτίες: παχυσαρκία, διαβήτης και κακή γενική υγεία — η ηλικία από μόνη της ευθύνεται λίγο
  • Σύνδρομο Klinefelter (47,XXY): 1 στις 500–1.000 γεννήσεις αρρένων, κάτω από τους μισούς διαγιγνώσκονται

Ταξινόμηση: πρωτοπαθής, δευτεροπαθής και αντίσταση στα ανδρογόνα

  • Πρωτοπαθής (υπεργοναδοτροπικός): βλάβη των όρχεων — π.χ. σύνδρομο Klinefelter, μη διορθωμένη κρυψορχία, ορχίτιδα (παρωτίτιδα), συστροφή ή τραύμα, χημειοθεραπεία, ακτινοβολία, αλκοόλ/κίρρωση
  • Δευτεροπαθής (υπογοναδοτροπικός): ανεπαρκής διέγερση από υπόφυση/υποθάλαμο — π.χ. όγκοι υπόφυσης, υπερπρολακτιναιμία, σύνδρομο Kallmann, αιμοχρωμάτωση, οπιοειδή, αναβολικά στεροειδή, κρανιοεγκεφαλική κάκωση
  • Χρόνια νοσήματα (διαβήτης τύπου 2, μεταβολικό σύνδρομο, HIV, χρόνια ανεπάρκεια οργάνων), διατροφικές διαταραχές και η εξαντλητική άσκηση επηρεάζουν επίσης τον άξονα
  • Αντίσταση ή μειωμένη δράση της τεστοστερόνης: συγγενείς διαταραχές ή φάρμακα όπως αντιανδρογόνα, φιναστερίδη/δουταστερίδη και σπιρονολακτόνη
  • Υπάρχει και αντιρροπούμενη (υποκλινική) μορφή με φυσιολογική τεστοστερόνη και αυξημένη LH, αβέβαιης κλινικής σημασίας

Οργανικός και λειτουργικός υπογοναδισμός

  • Οργανικός (κλασικός): δομική ή μη αναστρέψιμη βλάβη όρχεων ή υπόφυσης
  • Λειτουργικός: χωρίς οργανική βλάβη, κυρίως συνέπεια συνοδών νοσημάτων — αντιμετωπίζεται πρώτα με τη βελτίωση της υποκείμενης πάθησης
  • Στον δευτεροπαθή υπογοναδισμό μπορεί θεωρητικά να αποκατασταθεί και η τεστοστερόνη και η γονιμότητα· στον πρωτοπαθή εφαρμόζεται μόνο θεραπεία με τεστοστερόνη, η οποία καταστέλλει τη γονιμότητα
  • Η ηλικία έναρξης καθορίζει την εικόνα: πριν την ήβη καθυστέρηση ήβης, μετά την ήβη ήπια συμπτώματα που συχνά συγχέονται με τη γήρανση

Συνοδά νοσήματα

  • Παχυσαρκία: περισσότερο κοιλιακό λίπος, λιγότερη μυϊκή μάζα, λίπος στο ήπαρ και αθηροσκλήρωση
  • Μεταβολικό σύνδρομο και διαβήτης τύπου 2: η θεραπεία μπορεί να βελτιώσει σάκχαρο και χοληστερόλη, χωρίς οριστικά στοιχεία
  • Στυτική δυσλειτουργία: έως 70% στον διαβήτη· 30% των ανδρών με στυτική δυσλειτουργία έχουν και υπογοναδισμό

COVID-19 και τεστοστερόνη

  • Η χαμηλή τεστοστερόνη συνδέεται συχνότερα με βαρύτερη πορεία της COVID-19 και μεγαλύτερο κίνδυνο νοσηλείας
  • Χαμηλή τεστοστερόνη κατά την εισαγωγή στο νοσοκομείο συνδέθηκε με 4–5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εισαγωγής σε ΜΕΘ ή θανάτου
  • Δεν είναι σαφές αν η χαμηλή τεστοστερόνη προκαλεί τη βαρύτερη νόσο ή αποτελεί προσαρμοστική αντίδραση του οργανισμού
  • Δεν υπάρχουν δεδομένα για θεραπεία με τεστοστερόνη στην οξεία φάση
  • Μετά την ανάρρωση τα επίπεδα συχνά βελτιώνονται έως και 12 μήνες· συνιστάται παρακολούθηση για πιθανές επιπτώσεις στην τεστοστερόνη και στο σπέρμα

Πηγές

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση.

Κράτηση ραντεβού