Η πρόωρη εκσπερμάτιση είναι η συχνότερη διαταραχή εκσπερμάτισης και χαρακτηρίζεται από εκσπερμάτιση σε σύντομο χρόνο μετά τη διείσδυση, με ελάχιστο έλεγχο και προσωπική ή συντροφική δυσφορία.

Τύποι
- Πρωτοπαθής (δια βίου)
- Επίκτητη — μπορεί να σχετίζεται με στυτική δυσλειτουργία, προστατίτιδα ή θυρεοειδοπάθεια
Αντιμετώπιση
- Συμπεριφορικές τεχνικές (stop–start, squeeze)
- Δαποξετίνη ή άλλοι SSRIs
- Τοπικά αναισθητικά
- Αντιμετώπιση συνοδών παθήσεων
- Συνεδρίες κλινικής σεξολογίας για ζευγάρι
Ορισμός και συχνότητα
- Η εκσπερμάτιση γίνεται πρόωρα: είτε πριν τη διείσδυση, είτε σε χρόνο κάτω των 1–2 λεπτών μετά τη διείσδυση
- Τρεις προϋποθέσεις συντρέχουν: σύντομος λανθάνων χρόνος εκσπερμάτισης, αδυναμία καθυστέρησης λόγω απώλειας ελέγχου, και αρνητική ψυχολογική επίπτωση (αγωνία, απογοήτευση, μειωμένη ευχαρίστηση)
- Περίπου το 30% των ενηλίκων ανδρών την παρουσιάζουν, ενώ το 90% των ανδρών με πρόωρη εκσπερμάτιση αναφέρουν χρόνο περίπου 1 λεπτού
- Παραμένει υποδιαγνωσμένη: λιγότερο από το 10% των ανδρών αναζητά τη βοήθεια του ειδικού, καθώς πολλοί ντρέπονται ή πιστεύουν λανθασμένα ότι η πάθηση δεν αντιμετωπίζεται
Παθοφυσιολογία
- Η στύση στην πρόωρη εκσπερμάτιση είναι φυσιολογική, αλλά πολύ σύντομη
- Η εκσπερμάτιση ελέγχεται από το κεντρικό νευρικό σύστημα και αποτελεί κυρίως νευροβιολογικό και δευτερευόντως ψυχολογικό φαινόμενο
- Κεντρικό ρόλο παίζει η σεροτονίνη: χαμηλά συναπτικά επίπεδά της στις περιοχές που ρυθμίζουν την εκσπερμάτιση συνδέονται με τη διαταραχή
- Μελέτες έχουν συσχετίσει την πάθηση με γονιδιακή μετάλλαξη που επηρεάζει τη δράση της σεροτονίνης — εύρημα που αντικρούει την παλαιότερη άποψη ότι η αιτία είναι αμιγώς ψυχολογική
Αιτιολογία
- Στην πρωτοπαθή μορφή, το 50% των ανδρών αναφέρουν έναρξη από την πρώτη σεξουαλική επαφή
- Στην επίκτητη μορφή η εκσπερμάτιση ήταν παλαιότερα φυσιολογική και η διαταραχή εμφανίζεται ξαφνικά ή σταδιακά
- Συχνές ψυχολογικές αιτίες: stress, άγχος απόδοσης, νέα σύντροφος, ακατάλληλες συνθήκες ή ώρα επαφής
- Οργανικές αιτίες επίκτητης μορφής: χρόνια προστατίτιδα, στυτική δυσλειτουργία, υπερθυρεοειδισμός, σακχαρώδης διαβήτης, βλάβες νωτιαίου μυελού, χρήση ψυχοτρόπων ουσιών
Επιπτώσεις
- Ανεπαρκής έλεγχος εκσπερμάτισης, έντονο προσωπικό άγχος και ελλιπής ικανοποίηση από τη σεξουαλική συνεύρεση
- Μείωση της αυτοεκτίμησης, αίσθημα ντροπής και κατάθλιψη
- Επηρεάζεται και η σύντροφος: μειωμένη ικανοποίηση και αποδυνάμωση της σχέσης
Συμπεριφορική και γνωσιακή θεραπεία
- Οι τεχνικές εκπαιδεύουν τον άνδρα να αναγνωρίζει τα σημάδια πριν την εκσπερμάτιση
- Η αρχική επιτυχία φτάνει το 50–60%, αλλά σπάνια προσφέρουν μακροχρόνια βελτίωση
- Αργές, αισθησιακές κινήσεις με βαθιές αναπνοές βοηθούν να διατηρείται η διέγερση κάτω από το όριο εκσπερμάτισης
Φαρμακολογική θεραπεία
- Τοπικά αναισθητικά (κρέμες και σπρέι με λιδοκαΐνη ή πριλοκαΐνη) μειώνουν την ευαισθησία και καθυστερούν την εκσπερμάτιση, με μέτρια αποτελέσματα — πιθανό μούδιασμα ή μεταφορά του αναισθητικού στη σύντροφο
- Αντικαταθλιπτικά από το στόμα (παροξετίνη, σερτραλίνη, φλουοξετίνη, κλομιπραμίνη) χρησιμοποιούνται με επιτυχία, είτε καθημερινά είτε σε μία δόση πριν τη συνουσία
- Η δαποξετίνη σχεδιάστηκε ειδικά για την πάθηση: στις μελέτες τετραπλασίασε τον χρόνο εκσπερμάτισης σε σχέση με το εικονικό φάρμακο
- Όλα τα σκευάσματα χορηγούνται μόνο με ιατρική συνταγή και παρακολούθηση, λόγω πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών
Συμπέρασμα
- Και η χρόνια και η επίκτητη μορφή έχουν νευροβιολογική βάση που είναι ιάσιμη
- Όταν η πρόωρη εκσπερμάτιση οφείλεται σε άλλη νόσο (π.χ. μη διαγνωσμένη προστατίτιδα ή υπερθυρεοειδισμό), η θεραπεία της βασικής νόσου βελτιώνει και το σεξουαλικό πρόβλημα
- Συνιστάται εξέταση από τον ειδικό ουρολόγο–ανδρολόγο για σωστή διάγνωση και εξατομικευμένη θεραπεία
Πηγές
- European Association of Urology — Guidelines
- NHS — Ejaculation problems
- Androcare.gr — Πρόωρη εκσπερμάτιση
Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση.
